Een warmtepomp versus stadsverwarming: het verschil

radiator

Zowel de termen stadsverwarming als een warmtepomp hoor je steeds vaker voorbij komen, terwijl beide systemen al heel wat jaren bestaan in Nederland. Een warmtepomp is namelijk al sinds de energiecrisis in de jaren 70 echt een serieuze kandidaat op gebied van duurzame energie. Door dalende energieprijzen is deze echter een tijdje van de radar verdwenen, maar de afgelopen jaren is er sprake van een ware comeback.

Ook stadsverwarming is geen nieuw verschijnsel. Utrecht was in Nederland de eerste stad die stadsverwarming aanbood voor geselecteerde gebieden, sinds 1923! Ook hier geldt dat door de nieuwe ontwikkelingen in de energiesector en de verduurzaming het verschijnsel aan interesse heeft gewonnen.

Er is daarnaast bepaald dat in 2026 een wet ingaat die het stelt dat een cv-ketel verplicht vervangen moet worden door een (hybride) warmtepomp; als een alternatief niet voorradig is. Het onderwerp is dus relevanter dan ooit.

Maar wat houdt een warmtepomp of stadsverwarming nu precies in?

Laten we beginnen met stadsverwarming. Stadsverwarming is een manier voor duurzame energie, waarmee we onze woningen verwarmen, warm water creëren en elektriciteitsgebruik verminderen.

Stadsverwarming in een notendop

Met stadsverwarming wordt de gasaansluiting in huis overbodig. Zoals de naam al zegt is stadsverwarming een gedeelde energie voorziening. De benodigde energie wordt namelijk opgewekt door de aarde, fabrieken, door het verwerken van plantaardige en dierlijke resten of water. Vervolgens wordt de energie via een warmtenet van leidingen onder de grond naar een overdrachtsstation en vervolgens naar de aangesloten woningen gepompt.

Zeker als de stadsverwarming gebruik maakt van restwarmte vanuit een fabriek is dit een zeer duurzame vorm van verwarmen, de restwarmte zou anders verloren gaan en het milieu alleen maar belasten. Op deze manier kan warm water dus gebruikt en benut worden, dat anders verloren zou gaan, zónder het milieu op enige manier te schaden. Slechts de aanleg en aanbouw van deze systemen zijn een punt van discussie

warmtepomp

Warmtepomp in een notendop

Een warmtepomp is de individuele tegenhanger van stadsverwarming. Een warmtepomp werkt anders, aangezien deze gebruik maakt van warmte uit de lucht of uit de aarde voor 1 gebouw of woning. De warmtepomp is in staat dermate veel warmte uit de lucht of grond te halen dat deze een woning kan verwarmen, plus deze van warm water te voorzien. Zelfs wanneer het buiten koud is, bijvoorbeeld in de winter, kan er uit de lucht nog warmte gehaald worden.

Een warmtepomp is als het ware het omgekeerde van een koelkast (of airco). Een koelkast haalt warmte van binnen naar buiten, een warmtepomp haalt warmte uit de omgeving en brengt dit naar binnen. De warmte kan de warmtepomp halen uit 3 onderdelen: uit lucht, uit de bodem of uit bodemwater. Een mix tussen lucht en een Hr-ketel is een extra optie (hybride model).

warmtepomp vs stadsverwarming1

Credits: Voor de wereld van morgen

Stapsgewijs werkt een warmtepomp als volgt:

  1. Warmtepomp neemt warmte-energie op uit water, lucht of grond
  2. De pomp verhoogt de temperatuur door samenpersing (compressie)
  3. Er wordt warmte afgegeven aan de verwarming in de woning
  4. De temperatuur daalt, druk wordt verlaagd (condensatie)
  5. Het proces begint opnieuw

Eisen aan beide systemen

Voor zowel een warmtepomp als stadsverwarming is een uitstekende isolatie een must. Om ervoor te zorgen dat kostbare energie en warmte niet verloren gaat, zal het energielabel A of B moeten zijn. Anders zal het rendement van het systeem onvoldoende zijn om echt profijt te hebben.

Voor- en nadelen van een waterpomp

Een warmtepomp is in eigen bezit, je kunt je eigen energieleverancier kiezen en ook zelf kiezen voor een installateur en iemand die het onderhoud doet aan de warmtepomp. De belastingen en gebruikskosten zijn vergeleken met een gewone cv-installatie een stuk goedkoper, omdat een warmtepomp ook duurzaam werkt. Je verbruikt met een warmtepomp namelijk geen gas meer.

warmtepomp voordelen en efficientie

Je kunt de warmtepomp tevens laten samenwerken met je zonnepanelen waardoor je nog meer “grijze elektriciteit” kunt besparen en de CO₂ terugdringt naar nul. Met een warmtepomp kun je theoretisch gezien ook je woning koelen, iets dat nieuwe systemen i.c.m. vloerverwarming vaak lukt tot op bepaalde hoogte. Een nadeel van een warmtepomp momenteel is de aanschafprijs. Deze ligt momenteel nog hoog, maar zal de komende jaren waarschijnlijk snel lager worden door schaalvergroting. Daarnaast neemt een warmtepomp meer ruimte in beslag dan een “oude” Hr-ketel.

Meer informatie over warmtepompen ontvangen (o.a. rendement, terugverdientijd, aanbieders en meer?). Vraag het hieronder aan:

De voor- en nadelen van stadsverwarming

Stadsverwarming is eigenlijk een zorgeloze manier van energieafname. De beheerder van het warmtenet doet het onderhoud, levert de energie en zorgt voor de warmtewisselaar voor in jouw woning. Je hebt dus kort gezegd geen omkijken naar stadsverwarming. Daarnaast is het een duurzame vorm van verwarming, afhankelijk van de warmtebron, is de reductie van CO₂-uitstoot significant.

Met stadsverwarming verlies je echter wel je keuzerecht. Je kunt niet overstappen naar een andere leverancier en je bent overgeleverd aan de prijzen van de ACM. Je kunt niets doen als de prijzen van de stadsverwarming ineens enorm stijgen. Daarnaast kun je de zonnepanelen die je eventueel al hebt niet inzetten in combinatie met de stadswarmte, deze worden dus overbodig op het moment dat je jouw woning laat aansluiten op het warmtenet.

Kiezen voor stadsverwarming of voor een warmtepomp?

Wil je graag je huis verduurzamen en kiezen voor een warmtepomp of stadswarmte? Dan zul je met een aantal zaken rekening moeten houden.

Ten eerste spelen de financiële afwegingen een grote rol. Daarom is het verstandig om de twee opties naast elkaar te leggen.

  • Het aanleggen en aansluiten van stadsverwarming brengt eenmalige aansluitkosten met zich mee; daar komen ook nog kosten voor de huur van de afleverset op. De aansluitkosten bedragen rond de €5000,- en de huur afleverset ligt rond de €140,- per jaar. Tevens krijg je bij een aansluiting op de stadsverwarming ook te maken met vaste kosten. Deze zijn ongeveer €575 per jaar. De variabele kosten zijn gebaseerd op verbruik. Een gemiddeld “modaal” huishouden gebruikt zeg 40 GJ per jaar, wat neerkomt op ongeveer €1800 per jaar. We gaan hier uit van zowel verwarming als warm kraanwater.
    Als we hiervoor rekenen met een verbruik over tien jaar dan zou dit dus neerkomen op ongeveer €30.000.
  • Bij een warmtepomp komen ook kosten kijken. Echter steken deze anders in elkaar. De pomp dient uiteraard aangeschaft te worden en naast de aanschafkosten komen hier ook nog installatiekosten bij kijken van een installatiespecialist. Uiteraard zijn deze kosten, in tegenstelling tot het onderhoud dat ook hierbij jaarlijks nodig is, eenmalige kosten. In tegenstelling tot de stadsverwarming, waar je betaalt voor de warmte, betaal je bij een warmtepomp voor de elektriciteit. De stroomrekening zal dus flink toenemen. Toch zijn deze kosten vaak lager dan stadsverwarming: een kWh aan elektriciteit kost momenteel ongeveer 35 eurocent en het gemiddelde verbruik van een warmtepomp is ongeveer 3250 kWh per jaar, de jaarlijkse kosten zijn daarmee €1135 aan elektriciteit. Over tien jaar is dat dus €11.375. Als je daarnaast rekening houdt met een gemiddelde aanschafprijs van ongeveer €4.000, kom je dus uit op afgerond €15.500 per 10 jaar.
    Let wel: In deze berekening is geen rekening gehouden met een eventuele subsidie op een warmtepomp of warmtenet.

Er zit dus een behoorlijk verschil in kosten tussen het gebruik van stadsverwarming of een warmtepomp. Op de (mid)lange termijn is een warmtepomp een interessante investering, met name als deze ook gecombineerd wordt met zonnepanelen of een andere vorm van duurzame elektriciteits-opwekking.

Stadsverwarming is – mits beschikbaar voor jouw woning in het woongebied – met name een duurzame optie voor collectieve woonvormen, die de kosten van aansluiting en huur apparatuur in bulk kunnen doen en daarmee een lagere prijs kunnen bespreken. Dit geldt dus met name voor appartementencomplexen, woonwijken van coöperaties en kantoorgebouwen of bedrijventerreinen. Voor individuele woningeigenaren lijkt stadswarmte geen economisch interessante optie.

Wil je echter helemaal niet kiezen? Dan is als laatste ook een combinatie mogelijk.

Kiezen voor een warmtepomp of stadsverwarming?

Een centrale verwarming via een stadsverwarming kan een interessante optie zijn als jouw appartementencomplex, woningcoöperatie of bedrijventerrein dit centraal regelt. Als huizeneigenaar van een eigen (koop)woning lijkt een warmtepomp de meest rendabele optie.
Let wel; dit is een enkele vergelijking tussen twee systemen, de opties voor een gas cv-ketel, geothermische warmtesystemen, kachels / ketels, etc. zijn hier niet meegenomen.

Wil je meer informatie over warmtepompen ontvangen?

Vraag het hieronder aan: